
آیا تئاتر آزاد تهران برای جذب مخاطب به شوخیهای جنسی، رقص و صحنههای خارج از چارچوب نمایش پناه برده است؟ مجید جعفری، کارگردان، بازیگر و از مدیران باسابقه تئاتر ایران، در گفتوگو با تلویزیون همشهری، ریشههای وضعیت امروز تئاتر آزاد را در ضعف آموزش، کمبود زیرساخت، نبود حمایت هدفمند و فاصله گرفتن مدیریت سالنها از نگاه فرهنگی بررسی میکند. بحران تئاتر آزاد فقط به سلیقه مخاطب مربوط نیست جعفری معتقد است نمیتوان مسئولیت وضعیت امروز تئاتر آزاد را فقط بر عهده بازیگران و گروههای اجرایی گذاشت. به گفته او، سیاستگذاری فرهنگی در سالهای گذشته نتوانسته زیرساخت و شرایط لازم برای رشد تئاتر را فراهم کند. او کمبود سالنهای استاندارد، فرسودگی امکانات و نبود تناسب میان تعداد هنرمندان و فرصتهای شغلی را از عوامل شکلگیری این وضعیت میداند. افزایش تعداد فارغالتحصیلان بدون تناسب با بازار کار این کارگردان با اشاره به افزایش چشمگیر تعداد فعالان تئاتر، از فاصله میان آموزش و بازار کار سخن میگوید. او معتقد است بسیاری از هنرمندان بدون برخورداری از آموزش نظری و عملی کافی وارد صحنه میشوند و در شرایطی که فرصتهای حرفهای محدود است، فشار اقتصادی آنها را به سمت اجراهای پرفروش سوق میدهد. جعفری تأکید میکند تئاتر تنها وسیله سرگرمی نیست و باید بتواند اندیشه، تجربه و نگاه هنرمند به جامعه را به مخاطب منتقل کند. چرا کمدیهای انتقادی جای خود را به شوخیهای سطحی دادند؟ جعفری با یادآوری تجربه همکاری با هنرمندانی مانند منوچهر نوذری و منوچهر والیزاده، از تفاوت کمدیهای گذشته با بخشی از اجراهای امروز گفت. به اعتقاد او، کمدی میتواند سرگرمکننده باشد و همزمان مسائل اجتماعی و مشکلات زندگی مردم را نقد کند؛ اما در برخی نمایشهای امروز، خواسته لحظهای مخاطب مسیر اجرا را تغییر میدهد و نمایش به مجموعهای از شوخیها و حرکات سرگرمکننده تقلیل پیدا میکند. او ضعف آموزش در حوزههایی مانند فلسفه، تاریخ هنر، جامعهشناسی و روانشناسی را از دلایل فاصله گرفتن بخشی از اجراها از کارکرد فرهنگی تئاتر میداند. پیشنهاد مجید جعفری برای احیای تئاتر خصوصی این پیشکسوت تئاتر معتقد است دولت باید بهجای دخالت مستقیم در تولید آثار، زمینه فعالیت هنرمندان و سرمایهگذاری بخش خصوصی را فراهم کند. از نظر او، واگذاری زمین و ایجاد امکانات برای ساخت پردیسهای تئاتری با سالنهای کوچک و بزرگ میتواند به شکلگیری فضای متنوعتر و حرفهایتر کمک کند. جعفری همچنین از تجربه ناموفق خود برای دریافت سالن اجرا و مشکلات سرمایهگذاری در تئاتر خصوصی گفت و تأکید کرد مدیریت سالنها باید به دست افرادی آشنا با فرهنگ و هنر سپرده شود. او در پایان معتقد بود رونق واقعی تئاتر زمانی شکل میگیرد که طیفهای مختلف نمایش، از آثار سرگرمکننده تا اجراهای جدی و اندیشهمحور، امکان فعالیت داشته باشند.