
بورس ایران حباب دارد؟ چشمانداز بازار سهام و راهکارهای مهار تورم آیا رشد اخیر بورس ایران نشانه بازگشت رونق به بازار سرمایه است یا باید نگران تکرار تجربه سال ۱۳۹۹ بود؟ برنامه «دست به نقد» با اجرای علی مروی، در گفتوگو با سروش خسروی و مهدی رباطی، کارشناسان اقتصادی، به بررسی بازدهی بازار سهام، ریسکهای سرمایهگذاری، چشمانداز اقتصاد ایران و راهکارهای کنترل تورم پرداخته است. بازدهی بورس از دلار و سکه پیشی گرفت سروش خسروی با اشاره به روند بازار سرمایه در ماههای پس از بازگشایی در ۲۹ اردیبهشت، از عملکرد مثبت بازار سهام در مقایسه با سایر داراییها سخن میگوید. به گفته او، در دوره چهارماهه مورد بررسی، بازدهی متوسط بازار سهام حدود ۹۶ درصد بوده؛ درحالیکه دلار بازار آزاد ۲۹ درصد و سکه بهار آزادی ۲۷ درصد بازدهی داشتهاند. او همچنین بازدهی برخی صندوقهای سرمایهگذاری، بهویژه صندوقهای اهرمی، را بالاتر از میانگین بازار عنوان میکند. خسروی رشد معاملات و افزایش استقبال سرمایهگذاران را از نشانههای رونق بازار میداند. به گفته او، صنایع دارویی و غذایی به دلیل شرایط تورمی و تغییرات سیاستهای حمایتی، از گروههای پربازده این دوره بودهاند؛ درحالیکه صنایعی مانند خودرو با مشکلاتی از جمله کمبود قطعه و محدودیت تقاضا مواجه شدهاند. آیا تجربه بورس در سال ۱۳۹۹ تکرار میشود؟ یکی از محورهای اصلی برنامه، مقایسه شرایط فعلی بورس با جهش و سقوط بازار در سال ۱۳۹۹ است. خسروی معتقد است تفاوت نسبت قیمت به درآمد سهام و نسبت ارزش بازار به نقدینگی با دوره حباب قبلی، از تفاوتهای مهم دو مقطع است. او با اشاره به نسبت قیمت به درآمد بالاتر از ۴۰ در سال ۱۳۹۹ و حدود ۱۰ در مقطع مورد بحث، میگوید رشد اخیر لزوماً به معنای شکلگیری حبابی مشابه گذشته نیست.مهدی رباطی نیز معتقد است عقبماندگی طولانیمدت بازار سهام از برخی داراییها و افزایش ارزش داراییها و درآمد اسمی شرکتها، بخشی از دلایل بازگشت توجه سرمایهگذاران به بورس است. بااینحال، او ریسکهای سیاسی، احتمال درگیری نظامی و سیاستگذاریهای اقتصادی را از عوامل مؤثر بر رفتار بازار میداند. سرمایهگذاری غیرمستقیم برای افراد غیرحرفهای رباطی با تأکید بر اینکه نوسان و اصلاح قیمتها بخشی از ماهیت بازارهای مالی است، توصیه میکند افرادی که دانش و تجربه کافی ندارند، بهجای خرید مستقیم سهام، از صندوقهای سرمایهگذاری یا نهادهای مالی دارای مجوز استفاده کنند. به گفته او، حتی در صورت تداوم رشد بازار، احتمال صلاحهای سنگین را نباید نادیده گرفت و تصمیمگیری صرفاً بر مبنای بازدهی گذشته میتواند خطرناک باشد. رکود تورمی؛ چالش اصلی اقتصاد ایران در بخش دوم گفتوگو، رباطی با اشاره به نشانههای رکود تورمی، تشدید تحریمها و افزایش هزینه واردات، چشمانداز کوتاهمدت اقتصاد ایران را دشوار توصیف میکند. او معتقد است تورم میتواند درآمد ریالی و فروش اسمی شرکتها را افزایش دهد، اما این رشد لزوماً به معنای افزایش تولید واقعی یا بهبود وضعیت اقتصادی نیست. این کارشناس اقتصادی، ناترازی نظام بانکی، ضعف انضباط پولی و مشکلات ساختاری را از عوامل مهم تورم میداند و بر ضرورت اصلاح سیاستهای پولی و مالی، ساماندهی بانکهای ناتراز و پرهیز از قیمتگذاری دستوری تأکید میکند. کالابرگ بهجای پرداخت نقدی؛ پیشنهاد مقابله با فشار معیشتی رباطی در پایان، تأمین مستقیم کالاهای اساسی برای خانوارها از طریق کالابرگ کالایی را یکی از راهکارهای کوتاهمدت پیشنهادی خود برای کاهش فشار معیشتی معرفی میکند. به اعتقاد او، این سیاست میتواند ضمن کمک به تأمین نیازهای ضروری مردم، تقاضا برای محصولات تولیدکنندگان داخلی را نیز تقویت کند. او در عین حال تأکید دارد که حمایت معیشتی بهتنهایی کافی نیست و عبور پایدار از بحران اقتصادی به اصلاحات ساختاری در نظام بانکی، سیاستگذاری اقتصادی و شیوه حکمرانی نیاز دارد.