گفت‌وگوی ویژه پارک‌وی؛ علی امرایی: کنکور باید فرصتی برابر برای همه دانش‌آموزان باشد نتایج کنکور سراسری سال ۱۴۰۵ بار دیگر بحث عدالت آموزشی و نابرابری در دسترسی دانش‌آموزان به امکانات تحصیلی را مطرح کرده است. سهم بالای داوطلبان تهرانی و دانش‌آموزان مدارس استعدادهای درخشان از رتبه‌های برتر، پرسش‌هایی درباره وضعیت مدارس دولتی عادی و تأثیر شرایط اقتصادی خانواده‌ها بر موفقیت در آزمون سراسری ایجاد کرده است. علی امرایی، کارشناس آموزش، در برنامه «گفت‌وگوی ویژه پارک‌وی» تلویزیون همشهری، به بررسی این موضوع و چالش‌های سیاست‌گذاری کنکور پرداخت. سهم مدارس دولتی عادی از رتبه‌های برتر کنکور علی امرایی با انتقاد از نابرابری آموزشی گفت که با وجود سهم بالای مدارس دولتی عادی در نظام آموزشی کشور، سهم این مدارس از رتبه‌های برتر کنکور پایین است. او با اشاره به آمار مطرح‌شده در برنامه اظهار کرد که از میان ۴۰ رتبه برتر کنکور سال ۱۴۰۵، تعداد ۲۱ نفر تهرانی بوده‌اند و حدود ۶۸ درصد رتبه‌های برتر نیز به دانش‌آموزان مدارس استعدادهای درخشان (سمپاد) اختصاص داشته است. به گفته این کارشناس، اگرچه مدارس سمپاد از نظر ساختار رسمی جزو مدارس دولتی محسوب می‌شوند، اما از نظر امکانات و شیوه آموزشی با مدارس دولتی عادی تفاوت دارند. او معتقد است این وضعیت، فرصت رقابت برابر را برای دانش‌آموزانی که به امکانات آموزشی کمتری دسترسی دارند، دشوار کرده است. سهمیه مناطق و پیشنهاد سهمیه‌بندی بر اساس دهک اقتصادی امرایی یکی از مسائل ساختاری کنکور را شیوه منطقه‌بندی داوطلبان دانست. به گفته او، تمام مناطق تهران در سهمیه منطقه یک قرار دارند؛ در حالی که دانش‌آموزان مناطق مختلف پایتخت ممکن است از نظر وضعیت اقتصادی و دسترسی به امکانات آموزشی تفاوت چشمگیری داشته باشند. او پیشنهاد کرد نظام سهمیه‌بندی مناطق یک، دو و سه به‌سمت سهمیه‌بندی بر اساس دهک اقتصادی خانوارها اصلاح شود تا دانش‌آموزان با شرایط اقتصادی مشابه، فارغ از محل سکونت، امکان رقابت عادلانه‌تری داشته باشند. امرایی تأکید کرد که تقسیم‌بندی صرفاً جغرافیایی نمی‌تواند به‌طور کامل تفاوت‌های اقتصادی و آموزشی افراد را نشان دهد. احیای مدارس دولتی و کاهش هزینه‌های رقابت این کارشناس آموزش با اشاره به اصول قانون اساسی درباره آموزش رایگان و منع تبعیض ناروا گفت مدارس دولتی باید جایگاه اصلی خود را در نظام آموزشی کشور داشته باشند. او معتقد است هزینه بالای کتاب‌های کمک‌آموزشی، کلاس‌های کنکور و دوره‌های آنلاین، فشار بیشتری بر خانواده‌هایی وارد می‌کند که توان مالی محدودی دارند. امرایی تأکید کرد که برای افزایش سهم دانش‌آموزان مدارس دولتی عادی در دانشگاه‌های برتر، باید امکانات آموزشی در مدارس و مناطق مختلف کشور به شکل عادلانه‌تری توزیع شود. اختلاف در سیاست‌گذاری کنکور و تأثیر معدل امرایی در بخش دیگری از گفت‌وگو به اختلاف‌نظرهای میان مجلس شورای اسلامی و شورای عالی انقلاب فرهنگی درباره سیاست‌های کنکور اشاره کرد. به اعتقاد او، هماهنگی میان نهادهای تصمیم‌گیر و مشخص‌بودن مرز سیاست‌گذاری، قانون‌گذاری و تدوین مقررات اجرایی، برای جلوگیری از بلاتکلیفی دانش‌آموزان ضروری است. او همچنین درباره تأثیر قطعی معدل در پذیرش دانشگاه‌ها توضیح داد که در روش تأثیر مثبت، نمرات امتحانات نهایی تنها زمانی اعمال می‌شوند که موجب بهبود رتبه داوطلب شوند؛ اما در روش تأثیر قطعی، نمرات می‌توانند رتبه را بهتر یا بدتر کنند. امرایی پیشنهاد کرد آثار این سیاست با بررسی وضعیت قبولی داوطلبان در دهک‌های اقتصادی مختلف ارزیابی شود تا مشخص شود تغییرات کنکور تا چه اندازه به تحقق عدالت آموزشی کمک کرده است. عدالت آموزشی؛ رقابت بر اساس توانایی، نه توان مالی این کارشناس آموزش در پایان تأکید کرد که کنکور باید فرصتی برای سنجش توانایی علمی دانش‌آموزان باشد، نه رقابتی که امکانات مالی خانواده‌ها در آن تعیین‌کننده باشد. به گفته او، کاهش نابرابری در دسترسی به منابع آموزشی و اصلاح سهمیه‌ها می‌تواند به افزایش فرصت موفقیت دانش‌آموزان مناطق محروم و خانواده‌های کم‌برخوردار کمک کند.
