
برنامه «زیر پوست مجلسی» تلویزیون اینترنتی همشهری، این بار به سراغ یکی از بحثبرانگیزترین موضوعات روز رفت؛ فیلترینگ و نحوه حکمرانی فضای مجازی در ایران. مصطفی پوردهقان، نماینده مردم اردکان و عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس، و علیرضا آلداوود، پژوهشگر حوزه فضای مجازی و رسانه، در گفتوگویی چالشی درباره کارآمدی فیلترینگ، پیامدهای استفاده از فیلترشکن، حمایت از سکوهای داخلی و ضرورت قانونگذاری شفاف در این حوزه بحث کردند. فیلترینگ؛ سیاستی که از نگاه منتقدان به اهدافش نرسیده است مصطفی پوردهقان با انتقاد از سیاستهای محدودکننده اینترنت گفت فیلترینگ در ایران نتوانسته اهداف اعلامشده خود را محقق کند و در عین حال، مشکلات تازهای برای کاربران به وجود آورده است. به گفته او، تعدد نهادهای تصمیمگیر و نبود هماهنگی میان سیاستهای مختلف، فضای مجازی را با نوعی سردرگمی مواجه کرده است. او همچنین با اشاره به دسترسی برخی مسئولان و گروهها به اینترنت بدون محدودیت، این وضعیت را مصداقی از تبعیض دانست و بر ضرورت بازنگری در سیاستهای موجود تأکید کرد. امنیت کاربران و نگرانی از تأثیرگذاری پلتفرمهای خارجی علیرضا آلداوود در مقابل، با تأکید بر ضرورت حکمرانی فضای مجازی، معتقد است پلتفرمهای خارجی صرفاً ابزارهای ارتباطی بیطرف نیستند و میتوانند در جهتدهی به افکار عمومی نقش داشته باشند. او با اشاره به تجربه برخی کشورها، بر ضرورت تنظیمگری، حفاظت از دادههای کاربران و توجه به پیامدهای فرهنگی و امنیتی فعالیت این پلتفرمها تأکید کرد. پوردهقان نیز اهمیت امنیت، حفاظت از اطلاعات و نگرانیهای مربوط به محتوای نامناسب برای کودکان را انکار نکرد؛ با این حال، تأکید داشت که حل این مسائل نباید به ایجاد محدودیتهای گسترده برای همه کاربران منجر شود. فیلترشکنها و ضرورت شفافیت در سیاستگذاری یکی از محورهای اصلی گفتوگو، گسترش استفاده از فیلترشکنها و پیامدهای آن بود. پوردهقان با اشاره به برآورد مطرحشده درباره گردش مالی این بازار، از آغاز روند تحقیق و تفحص مجلس در این زمینه خبر داد. او مدعی شد که بررسی این موضوع باید روشن کند چه کسانی از وضعیت موجود سود میبرند و چرا سیاست فیلترینگ با وجود هزینههای آن ادامه یافته است. در این گفتوگو همچنین به پیامدهای استفاده از فیلترشکن برای کودکان، نمایش تبلیغات نامناسب و نگرانیهای مربوط به امنیت اطلاعات اشاره شد. دو طرف، با وجود اختلافنظر درباره شیوه مدیریت اینترنت، بر اهمیت حفاظت از کاربران و کاهش آسیبهای فضای مجازی تأکید داشتند. سکوهای داخلی؛ حمایت یا تحمیل به کاربران؟ حمایت از پیامرسانها و پلتفرمهای داخلی، بخش دیگری از این بحث بود. پوردهقان با تأکید بر توان فنی برنامهنویسان ایرانی گفت حمایت از محصولات داخلی ضروری است، اما این حمایت باید به ارتقای کیفیت و افزایش اعتماد کاربران منجر شود؛ نه اینکه محدودیت دسترسی به رقبای خارجی، جایگزین رقابت واقعی شود. در مقابل، آلداوود بر ضرورت تقویت زیرساختهای داخلی و ایجاد توانایی برای مدیریت و تنظیمگری پلتفرمها تأکید کرد. تجربه کشورهایی مانند چین و قوانین تنظیمگری دیجیتال در اروپا و آمریکا نیز در این بخش از گفتوگو مورد اشاره قرار گرفت. تعدد نهادهای تصمیمگیر و مطالبه قانونگذاری روشن در بخش پایانی برنامه، موضوع مسئولیت نهادهای مختلف در مدیریت فضای مجازی و نقش مجلس در قانونگذاری مطرح شد. پوردهقان تعدد مراکز تصمیمگیری و نبود پاسخگویی روشن را از مشکلات این حوزه دانست و خواستار مشخصشدن چارچوبهای تنظیمگری شد. او در جمعبندی، بر تقویت زیرساختهای داخلی، حمایت از توان فنی متخصصان ایرانی و پرهیز از سیاستهایی تأکید کرد که به نارضایتی کاربران منجر میشوند. این گفتوگو نشان داد که اختلاف اصلی، بیش از آنکه درباره ضرورت ساماندهی فضای مجازی باشد، به چگونگی اجرای آن، حدود محدودیتها و مسئولیت نهادهای تصمیمگیر بازمیگردد.