
پنلهای خورشیدی خانگی؛ راهکاری عملی برای کاهش ناترازی برق یا ایدهای پرهزینه؟ گسترش نیروگاههای خورشیدی در ایران به یکی از برنامههای اصلی برای جبران ناترازی برق تبدیل شده است؛ اما در کنار احداث نیروگاههای بزرگ، ایده نصب پنلهای خورشیدی روی پشتبام و بالکن خانهها نیز مطرح شده است. آیا شهروندان میتوانند با سرمایهگذاری شخصی، برق مورد نیاز خود را تأمین کنند و حتی از فروش برق درآمد داشته باشند؟ در برنامه «دست به نقد» تلویزیون همشهری، این موضوع با حضور کارشناسان و فعالان حوزه انرژی تجدیدپذیر بررسی شد. رشد انرژی خورشیدی در ایران و جهان سینا احدیان، مدیر گروه اقتصادی روزنامه همشهری، در ابتدای برنامه با اشاره به روند جهانی توسعه انرژیهای تجدیدپذیر گفت که در سال ۲۰۲۵ حدود ۷۰۰ گیگاوات به ظرفیت نصبشده این انرژیها در جهان اضافه شده و ۸۵ درصد ظرفیت جدید تولید برق نیز از منابع تجدیدپذیر، بهویژه باد و خورشید، تأمین شده است. به گفته او، ظرفیت نصبشده نیروگاههای خورشیدی و تجدیدپذیر در ایران از ۶۳۰۰ مگاوات عبور کرده و اهداف اعلامشده برای توسعه این ظرفیت، ۱۲ هزار مگاوات در سال جاری و ۲۰ هزار مگاوات در سالهای آینده است. احدیان همچنین هزینه کمتر تولید برق خورشیدی در مقایسه با نیروگاههای فسیلی و مزایای زیستمحیطی آن را از دلایل حرکت کشورها به این سمت دانست. نیروگاههای بزرگ یا پنلهای خورشیدی خانگی؟ در بخش کارشناسی برنامه، محمدصادق قاضیزاده، عضو هیئت علمی دانشکده صنعت آب و برق دانشگاه شهید بهشتی، و رضا فتاحی، مدیرکل دفتر مشارکتهای مردمی ساتبا، درباره دو الگوی توسعه انرژی خورشیدی توضیح دادند. قاضیزاده با اشاره به مزیت نیروگاههای خانگی گفت تولید برق در محل مصرف میتواند فشار بر شبکه انتقال و توزیع را کاهش دهد و تابآوری تأمین برق را در شرایط بحرانی افزایش دهد. به گفته او، هرچند نیروگاههای کوچک در بخش تجهیزات و بهویژه اینورتر هزینه بیشتری دارند، کاهش تلفات شبکه و نیاز کمتر به سرمایهگذاری در زیرساخت انتقال میتواند این هزینه را در مقیاس کلان جبران کند. هزینه نصب پنل خورشیدی و بازگشت سرمایه فتاحی برای توضیح ابعاد اقتصادی طرح، یک نیروگاه خورشیدی پنجکیلوواتی را مثال زد. به گفته او، هزینه احداث چنین نیروگاهی در برآورد ارائهشده برای طرح مدارس حدود ۵۰۰ میلیون تومان است و میتواند سالانه نزدیک به ۹ هزار کیلوواتساعت برق تولید کند. در مدل خرید تضمینی با تعرفه حدود ۶ هزار تومان برای هر کیلوواتساعت، بازگشت سرمایه کمتر از پنج سال برآورد شده است؛ البته این ارقام به شرایط قرارداد و تغییرات اقتصادی وابستهاند. او همچنین از سازوکار تجمیع نیروگاههای کوچک خبر داد؛ مدلی که در آن شرکتهای تأییدشده، برق تولیدی نیروگاههای کوچک را تجمیع و در بازارهای بورس انرژی عرضه میکنند. به گفته فتاحی، برای خدمات نگهداری و تجمیع نیز حقالزحمهای تا سقف ۷ درصد درآمد در نظر گرفته شده است. موانع توسعه؛ از تأمین تجهیزات تا بیثباتی مقررات محمود کریمی، عضو هیئتمدیره انجمن سازندگان و تأمینکنندگان تجهیزات انرژی خورشیدی (ساکا)، با اشاره به فعالیت بیش از ۸۰۰ شرکت در این حوزه، از مشکلات واردات تجهیزات و تخصیص ارز انتقاد کرد. او گفت از ابتدای سال ۱۴۰۵ محدودیتهایی در ثبت سفارش و واردات پنل و اینورتر ایجاد شده و این وضعیت فعالیت شرکتهای تأمینکننده، پیمانکاران و تولیدکنندگان را با مشکل روبهرو کرده است. قاضیزاده نیز بیثباتی مقررات را عاملی برای افزایش ریسک سرمایهگذاری دانست و پیشنهاد کرد با صدور گواهی صرفهجویی سوخت برای تولیدکنندگان برق تجدیدپذیر، اطمینان اقتصادی بیشتری برای سرمایهگذاران ایجاد شود.