از مستندسازی تک‌نفره تا روایت‌هایی که نباید فراموش شوند در قسمت سوم برنامه «فکت؛ واقعیت تا روایت» از تلویزیون همشهری، مسیر تبدیل یک اتفاق واقعی به فیلم مستند و دشواری‌های تولید آثار مستند در شرایط بحرانی بررسی شده است. در این قسمت، علی تک‌روستا، مستندساز، از تجربه ساخت مستندهایی درباره قربانیان حملات به ایران می‌گوید و عبدالحسین بدلو، مدیر تولید روایت فتح، از پشت صحنه حمایت از مستندسازان، مشکلات مالی و محدودیت‌های تولید و پخش آثار مستند روایت می‌کند. علی تک‌روستا؛ مستندسازی که منتظر گروه و تجهیزات نمی‌ماند علی تک‌روستا که به مستندسازی تک‌نفره شناخته می‌شود، معتقد است در شرایط بحرانی، گاهی مهم‌ترین مسئله سرعت حضور در محل حادثه و ثبت روایت‌هایی است که ممکن است در میان انبوه اخبار فراموش شوند. او توضیح می‌دهد که در سالهای اخیر، به‌ویژه در جریان جنگ، تلاش کرده سراغ سوژه‌هایی برود که کمتر دیده شده‌اند و روایتشان روی زمین مانده است. او درباره تفاوت میزان بازتاب حملات به میناب و لامرد می‌گوید حضور سریع تصویربرداران و انتشار تصاویر میناب به شناخته‌شدن گسترده این حادثه کمک کرد، اما در لامرد چنین اتفاقی نیفتاد و روایت آن با تأخیر بیشتری به رسانه‌ها رسید. از «خداحافظ مامان» تا روایت زندگی هلما و نهال تک‌روستا درباره ساخت مستند «خداحافظ مامان» می‌گوید این فیلم را پس از شهادت مهیار زنگنه، دانش‌آموز نوجوانی که در حمله به مدرسه‌ای در قزوین جان باخت، تولید کرد. به گفته او، فیلم در روزهای ابتدایی جنگ منتشر شد و با زیرنویس چهار زبان انگلیسی، عربی، روسی و اردو به مخاطبان خارج از ایران نیز رسید. او سپس از سفر زمینی به لامرد برای ساخت مستند «برای هلما و نهال» صحبت می‌کند؛ سفری که به گفته خودش حدود ۲۳ ساعت طول کشید. هلما، دختر ۱۰ سالهای بود که در حمله به یک باشگاه ورزشی جان باخت. تک‌روستا در این مستند تلاش کرده زندگی کودکانه هلما، رابطه او با پدر و مادرش و خاطرات دوستان و همکلاسی‌هایش را ثبت کند. نهال، دختر ۱۲ ساله و قهرمان بدمینتون استان فارس، نیز در حمله به باشگاه ورزشی آسیب دید و توانایی گفتار و بخشی از توان حرکتی خود را از دست داد. این مستند تلاش خانواده او برای بازگشت نهال به زندگی عادی را روایت می‌کند. مستندسازان جنگ با کمترین امکانات کار می‌کنند در بخش دوم برنامه، عبدالحسین بدلو، مدیر تولید روایت فتح، از تجربه همکاری با مستندسازان در جنگ، بحران‌های طبیعی و دوران کرونا می‌گوید. او معتقد است بسیاری از فیلم‌سازان مستند منتظر سفارش و قرارداد نمی‌مانند؛ بلکه ابتدا با دغدغه شخصی وارد میدان می‌شوند و بعد به دنبال امکانات و حمایت می‌گردند. بدلو با اشاره به مشکلات مالی برخی مستندسازان می‌گوید تعدادی از آنها برای تأمین هزینه زندگی و ادامه فیلم‌سازی ناچارند شغل دیگری داشته باشند. او همچنین از تلاش برای تسهیل تولید، پیگیری مجوزها و صدور ده‌ها نامه حمایتی برای فیلم‌سازانی می‌گوید که در مناطق مختلف مشغول ثبت وقایع بوده‌اند. پخش مستند؛ حلقه فراموش‌شده سینمای مستند به اعتقاد بدلو، مشکلات سینمای مستند فقط به تولید و تأمین بودجه محدود نمی‌شود؛ گاهی پیدا کردن مخاطب و فراهم‌کردن امکان نمایش فیلم، از خود تولید دشوارتر است. او پیشنهاد می‌کند نمایش آثار مستند در مکان‌هایی مانند مساجد و هیئت‌ها جدی‌تر گرفته شود و برای هر فیلم، مخاطب هدف مشخصی تعریف شود. مدیر تولید روایت فتح همچنین از مستندسازانی که درباره جنگ و حوادث اخیر فیلم ساخته‌اند دعوت می‌کند طرح‌های خود را برای بررسی ارائه دهند. به گفته او، در ماه‌های اخیر به‌طور میانگین بیش از ۱۵۰ طرح در ماه بررسی شده است. او تأکید می‌کند یکی از نیازهای مهم این حوزه، اصلاح شیوه ارائه طرح‌ها و پروپوزال‌های مستند است.
