برنامه «دست به نقد» این بار به موضوع واردات لوازم خانگی و تصمیم جدید درباره واردات از مسیر تعاونی‌های مرزنشین پرداخت؛ تصمیمی که بحث‌های زیادی درباره حمایت از تولید داخلی، تخصیص ارز و وضعیت بازار لوازم خانگی ایجاد کرده است. در این برنامه، احسان فدایی، کارشناس حوزه لوازم خانگی، و برزین جعفر، کارشناس مرکز پژوهش‌های مجلس، درباره ابعاد این تصمیم گفت‌وگو کردند و جعفر قادری، نماینده مجلس و عضو کمیسیون اقتصادی، نیز به‌صورت تلفنی در برنامه حضور داشت. ممنوعیت واردات لوازم خانگی از کجا آغاز شد؟ احسان فدایی با مرور روند ممنوعیت واردات لوازم خانگی توضیح داد که پس از خروج آمریکا از برجام و تعطیلی دفاتر رسمی برخی برندهای خارجی در ایران، واردات رسمی این محصولات متوقف شد و سیاست حمایت از تولید داخلی در دستور کار قرار گرفت. به گفته او، در سال‌های پس از ممنوعیت، تعداد واحدهای دارای مجوز تولید لوازم خانگی افزایش قابل توجهی پیدا کرد؛ به‌گونه‌ای که حدود هزار و ۷۰۰ واحد برای تولید انواع لوازم خانگی مجوز گرفته‌اند. فدایی با این حال تأکید کرد ظرفیت اسمی ایجادشده فاصله زیادی با تولید واقعی دارد و میانگین بهره‌برداری از ظرفیت این صنعت پایین است. بازار لوازم خانگی؛ ظرفیت تولید بیشتر از نیاز مصرف‌کننده یکی از محورهای اصلی برنامه، فاصله میان ظرفیت تولید و تقاضای واقعی بازار بود. فدایی با اشاره به تعدد واحدهای تولیدی در حوزه‌هایی مانند یخچال، ماشین لباسشویی، ظرفشویی، تلویزیون و کولر، معتقد بود تعداد بالای واحدهای دارای مجوز الزاماً به معنای تولید مؤثر و رقابت‌پذیر نیست. او همچنین مشکلات تأمین مواد اولیه و قطعات، محدودیت‌های ارزی، قطعی برق، کاهش قدرت خرید مردم و رکود بازار را از جمله عواملی دانست که در سال‌های اخیر بر تولید لوازم خانگی اثر گذاشته‌اند. اختلاف نظر درباره واردات و تخصیص ارز جعفر قادری، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس، با تأکید بر محدودیت منابع ارزی کشور گفت در شرایط فعلی، ارز باید در درجه نخست برای مواد اولیه و کالاهای واسطه‌ای مورد نیاز تولید اختصاص پیدا کند و واردات کالای نهایی در اولویت نباشد. او همچنین حمایت از مرزنشینان از طریق سرمایه‌گذاری، ایجاد ظرفیت تولید و استفاده از بازارهای صادراتی را به‌عنوان راهکاری متفاوت با واردات کالای نهایی مطرح کرد و معتقد بود اگر قرار است وارداتی انجام شود، باید درباره کالاهایی باشد که تولید داخلی در آنها مزیت کافی ندارد. کولبری و واردات مرزنشینان؛ تجارت یا مسیر غیرشفاف؟ بخش دیگری از برنامه به این پرسش اختصاص داشت که آیا ادامه واردات لوازم خانگی از مسیرهایی مانند کولبری و ته‌لنجی می‌تواند به ساماندهی بازار کمک کند یا خیر. احسان فدایی معتقد بود وقتی واردات غیررسمی در مقیاس قابل توجه وجود دارد، ادامه فعالیت در یک فضای غیرشفاف می‌تواند مشکلاتی مانند نبود مسئول مشخص برای خدمات پس از فروش، ابهام در اصالت کالا و ورود کالاهای فاقد کیفیت مورد انتظار را به دنبال داشته باشد. او راهکار مورد نظر خود را حرکت به سمت واردات رسمی، شفاف و قابل نظارت عنوان کرد. در مقابل، برزین جعفر بر ضرورت توجه به سیاست صنعتی کشور تأکید کرد و گفت مسئله اصلی نباید صرفاً واردات یا ممنوعیت واردات باشد؛ بلکه باید کیفیت تولید، عمق ساخت داخل، خدمات پس از فروش و ساماندهی تعداد بالای واحدهای تولیدی نیز مورد توجه قرار گیرد.
