افزایش مداوم قیمت خودرو در کنار زیان خودروسازان، محدودیت‌های ارزی و واردات خودروهای لوکس، پرسش‌های جدی درباره وضعیت صنعت خودرو ایران ایجاد کرده است. در میزگرد اقتصادی تلویزیون همشهری، ابوالفضل مرتضوی، کارشناس اقتصادی، و دکتر کاکایی، استاد دانشگاه و کارشناس صنعت خودرو، درباره دلایل گرانی خودرو، چالش‌های تولید، سیاست‌های وارداتی و ضعف تصمیم‌گیری در این صنعت گفت‌وگو کردند. فزایش قیمت خودرو؛ از هزینه تولید تا نوسان ارز مرتضوی با تفکیک قیمت کارخانه و بازار خودرو توضیح می‌دهد که افزایش قیمت‌ها را نمی‌توان صرفاً به عملکرد خودروسازان نسبت داد. به گفته او، هزینه تأمین ارز برای واردات قطعات، افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل و رشد قیمت مواد اولیه از جمله فولاد، مس و محصولات پتروشیمی، فشار زیادی بر تولیدکنندگان وارد کرده است. او همچنین با اشاره به سهم بالای ساخت داخل در محصولات خودروسازان داخلی، تأکید می‌کند که وابستگی بخشی از تولید به قطعات وارداتی و مواد اولیه قیمت‌پذیر در بازار، هزینه تولید را افزایش می‌دهد. تحریم و اختلال در زنجیره تأمین خودرو دکتر کاکایی با اشاره به افزایش هزینه‌های لجستیکی و محدودیت‌های تجاری، معتقد است فشارهای خارجی و دشواری انتقال کالا، تأمین قطعات صنعتی را پیچیده‌تر کرده است. به گفته او، برخلاف کالاهای کوچک، جابه‌جایی قطعات صنعتی به زیرساخت‌های حمل‌ونقل نیاز دارد و افزایش هزینه انتقال می‌تواند مستقیماً بر تولید اثر بگذارد. او همچنین هشدار می‌دهد که تأخیر در تخصیص ارز و بلاتکلیفی درباره تعرفه‌ها و هزینه انرژی، امکان برنامه‌ریزی بلندمدت را از خودروسازان گرفته است. چرا خودرو به کالای سرمایه‌ای تبدیل شده است؟ یکی از محورهای این میزگرد، تفاوت میان افزایش قیمت کارخانه و جهش قیمت در بازار آزاد بود. مرتضوی با اشاره به تحلیل‌های مطرح‌شده در مرکز پژوهش‌های مجلس، تأکید می‌کند که عوامل کلان اقتصادی، به‌ویژه نوسان نرخ ارز، در رشد قیمت بازار نقش مهمی دارند. به اعتقاد او، تبدیل خودرو از کالای مصرفی به دارایی سرمایه‌ای، زمینه فعالیت واسطه‌ها و افزایش فاصله قیمت کارخانه و بازار را فراهم کرده است. از این منظر، کنترل قیمت خودرو بدون توجه به تورم، سیاست‌های ارزی و شرایط کلی اقتصاد، راهکاری کافی نخواهد بود. مونتاژکاری یا توسعه صنعت خودرو؟ دکتر کاکایی با انتقاد از سیاست‌های صنعتی کشور، معتقد است تغییرات مکرر تعرفه‌ها و تخصیص ارز، مانع شکل‌گیری برنامه‌ای پایدار برای توسعه صنعت خودرو شده است. او تأکید می‌کند که مونتاژ به‌خودی‌خود ایرادی ندارد، اما زمانی می‌تواند به توسعه صنعتی منجر شود که با افزایش ساخت داخل، انتقال فناوری و سرمایه‌گذاری همراه باشد. مرتضوی نیز با اشاره به رشد تخصیص ارز به برخی شرکت‌های مونتاژکار، این پرسش را مطرح می‌کند که آیا منابع ارزی به اندازه کافی به افزایش تولید داخلی و کاهش وابستگی منجر شده‌اند یا خیر. صنعت خودرو به سیاست‌گذاری شفاف نیاز دارد در جمع‌بندی این گفت‌وگو، مهمانان بر ضرورت تعیین تکلیف سیاست‌های ارزی، تعرفه واردات خودرو و قطعات، قیمت انرژی و نحوه حمایت از تولید تأکید کردند. از نگاه آنان، اصلاح صنعت خودرو تنها با تغییر مالکیت یا افزایش واردات محقق نمی‌شود و به سیاست‌گذاری باثبات، نظارت مؤثر و پاسخ‌گویی نهادهای مسئول نیاز دارد.
